Dokładny pomiar obwodu głowy to podstawowa umiejętność potrzebna przy zakupie czapek, kasków, opasek czy szalików. Nieprawidłowy pomiar prowadzi do kupienia zbyt ciasnego nakrycia głowy, które uciska skronie i powoduje bóle głowy, albo zbyt luźnego, które zsunęło się na oczy. Pomiar wymaga miękkiej miarki krawieckiej i zajmuje dosłownie 30 sekund, pod warunkiem że wie się, gdzie dokładnie ją przyłożyć. Większość osób mierzy głowę w złym miejscu, przez co wyniki różnią się nawet o 2-3 centymetry od rzeczywistego obwodu. Poniższa instrukcja pokazuje, jak zmierzyć obwód głowy prawidłowo za pierwszym razem.
Przygotowanie do pomiaru
Przed przystąpieniem do mierzenia należy zebrać odpowiednie narzędzia i przygotować włosy. Miarka krawiecka – miękka, elastyczna taśma z podziałką centymetrową – to jedyne niezbędne narzędzie. Metalowe miarki budowlane czy sztywne linijki nie nadają się do tego celu, ponieważ nie dopasują się do kształtu głowy.
Włosy powinny być ułożone tak, jak zwykle nosi się je pod nakryciem głowy. Jeśli na co dzień włosy są rozpuszczone, należy je rozpuścić. Jeśli zazwyczaj upina się je w kok lub warkocz, warto wykonać dwa pomiary – z włosami rozpuszczonymi i w codziennej fryzurze. Różnica może wynosić nawet 1-2 centymetry, co ma znaczenie przy doborze czapki czy kasku.
Pomiar wykonuje się w pozycji stojącej lub siedzącej z głową ustawioną naturalnie. Pochylenie głowy do przodu lub do tyłu zmienia rozkład tkanek miękkich i może zafałszować wynik.
Lokalizacja punktów pomiarowych
Kluczem do dokładnego pomiaru jest znalezienie właściwych punktów, przez które powinna przebiegać miarka. Obwód głowy mierzy się w najszerszym miejscu czaszki, które znajduje się zazwyczaj około 2-3 centymetrów powyżej brwi.
Punkt przedni
Z przodu miarka powinna przebiegać przez środek czoła, mniej więcej 2-3 centymetry nad łukami brwiowymi. To nie jest linia włosów ani punkt tuż nad brwiami – to miejsce na czole, gdzie zazwyczaj kończy się krawędź czapki lub kasku. Można sprawdzić to, zakładając dowolne nakrycie głowy i obserwując, gdzie kończy się jego przednia krawędź.
Zbyt niskie umieszczenie miarki – tuż nad brwiami – da zaniżony wynik i czapka będzie za mała. Zbyt wysokie – przy linii włosów – również zafałszuje pomiar, szczególnie u osób z wysokim czołem.
Punkt tylny
Z tyłu miarka powinna przebiegać przez najbardziej wystający punkt potylicy – guz potyliczny. To wypukłość, którą można wyczuć, prowadząc dłonią od karku w górę. U większości osób jest to najszersze miejsce z tyłu głowy, położone mniej więcej na wysokości uszu lub nieco wyżej.
Jeśli miarka przebiega zbyt wysoko – przez wierzch głowy – lub zbyt nisko – przez szyję – pomiar będzie nieprawidłowy. Guz potyliczny to naturalny punkt orientacyjny, który gwarantuje powtarzalność pomiarów.
Punkty boczne
Po bokach miarka powinna przebiegać tuż powyżej górnej krawędzi uszu, przez skronie. Nie należy zakrywać miarką uszu ani prowadzić jej przez środek małżowin usznych. Prawidłowa linia pomiaru przebiega tam, gdzie zazwyczaj leżą zauszniki okularów.
Wykonanie pomiaru krok po kroku
- Rozwiń miarkę krawiecką i chwyć ją obiema rękami za końce, pozostawiając środkową część luźną.
- Przyłóż początek miarki (zero na podziałce) do środka czoła, około 2-3 cm nad brwiami. Przytrzymaj ten punkt lewą ręką, dociskając miarkę do czoła opuszkiem palca wskazującego lub kciuka.
- Owiń miarkę wokół głowy prawą ręką, prowadząc ją nad prawym uchem, przez guz potyliczny z tyłu głowy, nad lewym uchem i z powrotem do punktu startowego na czole.
- Dopasuj napięcie miarki – powinna przylegać do głowy, ale nie uciskać. Miarka nie może być luźna i opadać, ale też nie powinna wcinać się w skórę. Odpowiednie napięcie to takie, przy którym można wsunąć palec pod miarkę, ale wymaga to lekkiego nacisku.
- Sprawdź przebieg miarki w lustrze lub dotykając jej palcami. Upewnij się, że tworzy równą linię wokół głowy, nie jest przekrzywiona i przebiega przez wszystkie prawidłowe punkty.
- Odczytaj wynik w miejscu, gdzie koniec miarki spotyka się z jej początkiem. Wartość odczytuj przy naturalnym oddychaniu, nie wstrzymując oddechu.
- Powtórz pomiar dwukrotnie i jeśli wyniki różnią się o więcej niż 0,5 cm, wykonaj trzeci pomiar kontrolny.
Najczęstszy błąd to prowadzenie miarki nad czubkiem głowy zamiast wokół jej najszerszego miejsca. Taki pomiar może dać wynik o 3-5 cm mniejszy od rzeczywistego obwodu.
Pomiar samodzielny kontra pomoc drugiej osoby
Zmierzenie własnej głowy samodzielnie jest możliwe i większość osób nie ma z tym problemu. Wymaga jednak sprawdzenia w lustrze, czy miarka przebiega prawidłowo. Najlepiej stanąć przed dużym lustrem, które pozwoli zobaczyć przód i boki głowy, lub użyć drugiego mniejszego lusterka do kontroli tyłu.
Pomoc drugiej osoby ułatwia sprawę, szczególnie przy pierwszym pomiarze. Osoba pomagająca widzi dokładnie, gdzie przebiega miarka z tyłu głowy, i może skorygować jej położenie. Przy pomiarze dziecka, zwłaszcza małego, pomoc drugiej osoby jest praktycznie niezbędna – jedno trzyma dziecko i odwraca jego uwagę, drugie szybko wykonuje pomiar.
Przy samodzielnym pomiarze warto użyć miarki z blokadą – po owiniętej wokół głowy można ją zablokować, zdjąć i spokojnie odczytać wynik. Takie miarki są dostępne w sklepach z artykułami krawieckim za kilka złotych.
Interpretacja wyniku i dobór rozmiaru
Uzyskany pomiar w centymetrach to bezpośrednia podstawa do doboru rozmiaru nakrycia głowy. Większość producentów podaje rozmiary właśnie w centymetrach obwodu głowy. Typowy obwód głowy dorosłego mężczyzny to 55-60 cm, a dorosłej kobiety 53-58 cm, choć indywidualne różnice są znaczne.
Tabele rozmiarów
Producenci czapek, kasków i innych nakryć głowy stosują różne systemy rozmiarów. Najpopularniejsze to rozmiary literowe (S, M, L, XL) oraz numeryczne (54, 55, 56 itd.). Rozmiary literowe odpowiadają zakresowi centymetrów – na przykład rozmiar M to zazwyczaj 56-58 cm.
Przy zakupie należy zawsze sprawdzić tabelę rozmiarów konkretnego producenta, ponieważ nie ma uniwersalnego standardu. Niektóre marki projektują nakrycia głowy bardziej obszernie, inne bardziej dopasowane. Różnice mogą sięgać 2 centymetrów między markami przy tym samym oznaczeniu rozmiaru.
Jeśli zmierzony obwód głowy znajduje się na granicy dwóch rozmiarów, wybór zależy od typu nakrycia. Czapki zimowe z polaru lub wełny lepiej kupować w mniejszym rozmiarze, bo materiał rozciąga się. Kaski rowerowe czy motocyklowe powinny być raczej mniejsze niż większe – luźny kask nie chroni prawidłowo. Kapelusze letnie można kupić w większym rozmiarze, jeśli planuje się nosić je na grubszych fryzurach.
Korekta pomiaru dla specjalnych zastosowań
Do niektórych celów standardowy pomiar wymaga modyfikacji. Przy doborze kasku motocyklowego czy rowerowego należy mierzyć głowę z włosami ułożonymi płasko, bez grubych warkoczy czy koków. Kask musi przylegać bezpośrednio do głowy.
Przy szydełkowaniu lub dzianiu czapek należy dodać 1-2 centymetry do zmierzonego obwodu, ponieważ czapka powinna być nieznacznie większa od głowy, żeby nie uciskać. Wyjątek stanowią czapki z elastycznych materiałów z dodatkiem lycry – te robi się dokładnie na wymiar lub nawet o 1 cm mniejsze.
Dla niemowląt i małych dzieci pomiar powtarza się co 2-3 miesiące, ponieważ głowa rośnie szybko. Obwód głowy niemowlęcia przy urodzeniu to średnio 35 cm, w wieku roku około 46 cm, a dwulatka około 48 cm.
Rozwiązywanie problemów z pomiarem
Jeśli kolejne pomiary dają różne wyniki, najczęstszą przyczyną jest zmiana położenia miarki. Warto oznaczyć punkty pomiarowe kredką do makijażu lub zmywalnym mazakiem – postawić kropkę na czole, nad każdym uchem i z tyłu na guzie potylicznym. Wtedy miarka za każdym razem przebiega dokładnie przez te same miejsca.
Przy bardzo gęstych lub grubych włosach miarka może „wjeżdżać” w masę włosów i dawać zawyżony wynik. W takim przypadku należy mocniej docisnąć miarkę do głowy, żeby przebiegała po skórze, a nie po włosach. Można też lekko zwilżyć włosy – przylgną do głowy i nie będą powiększać obwodu.
Osoby z bardzo nieregularnym kształtem głowy – na przykład po przebytych urazach – mogą potrzebować indywidualnego dopasowania nakryć głowy. W takich przypadkach warto skonsultować się z ortopedą lub specjalistą od protez i ortez, który wykona precyzyjny odlew głowy.
Obwód głowy u dorosłych zmienia się minimalnie przez większość życia, ale może wzrosnąć przy znacznym przybraniu na wadze lub zmniejszyć się przy drastycznym odchudzeniu. Warto powtarzać pomiar co kilka lat.
Brak miarki krawieckiej nie musi uniemożliwiać pomiaru. Można użyć nieelatycznej taśmy, sznurka lub wstążki – owija się ją wokół głowy zgodnie z opisaną metodą, zaznacza punkt spotkania końców, a następnie mierzy długość zwykłą linijką lub miarką budowlaną. Metoda ta jest mniej precyzyjna, ale przy starannym wykonaniu daje wynik z dokładnością do 0,5 cm.